S E V E N

Temat: Papiery wartościowe
Papier wartościowy to dokument lub zapis w systemie informatycznym na rachunku papierów wartościowych, który ucieleśnia prawa majątkowe w taki sposób, że dane uprawnienia przysługują osobie wskazanej jako uprawniona w treści dokumentu (choćby jako okaziciel), a przedłożenie go jest warunkiem koniecznym i wystarczającym dla realizacji uprawnienia. Ponadto, zniszczenie lub utrata dokumentu powoduje utratę uprawnień dopóki nie zostanie wydane postanowienie o umorzeniu dokumentu[1].

W teorii papierów wartościowych często używanym pojęciem jest inkorporacja (papier wartościowy X inkorporuje prawo majątkowe Y, "prawo podąża za dokumentem"). Inkorporowanymi prawami majątkowymi mogą być np. wierzytelności pieniężne, udziały, prawo rozporządzania towarem.

Papiery wartościowe dzielimy:

według rodzaju inkorporowanego prawa na:
wierzycielskie - weksel, czek, obligacja, list zastawny, świadectwo udziałowe NFI, publiczny papier wartościowy emitowany na podstawie przepisów o finansach publicznych i o banku centralnym (bon skarbowy, obligacja skarbowa, komunalny papier wartościowy, papier wartościowy NBP), bankowy papier wartościowy, warrant subskrypcyjny,
udziałowe (korporacyjne) - akcja, certyfikat inwestycyjny,
towarowe - konosament, dowód składowy;
według sposobu wskazania osoby uprawnionej oraz trybu zbywania papierów na:
imienne (zbywalne przez przelew),
na okaziciela (zbywalne przez przeniesienie posiadania dokumentu),
na zlecenie (zbywalne przez indos).
W polskiej nauce prawa wyróżnia się 5 teorii na temat chwili powstania papieru wartościowego:

Teoria kreacyjna - uprawnienie powstaje w chwili wystawienia dokumentu zgodnie z przepisami prawa (zazwyczaj przez podpisanie lub zaopatrzenie w faksymile podpisu).
Teoria emisyjna - dla powstania uprawnienia potrzebne jest wydanie dokumentu innej osobie.
Teoria dobrej wiary - uprawnienie powstaje gdy podpisany dokument znajdzie się w rękach nabywcy w dobrej wierze.
Teoria umowna - wystawienie dokumentu i zawarcie umowy między wystawcą a odbiorcą dokumentu.
Teoria pozoru prawnego - wariant teorii umownej; nabywca w dobrej wierze jest chroniony przez założenie, że jeśli nawet umowa między wystawcą a odbiorcą nie została zawarta, lub była nieważna, to wystawca przez samo sporządzenie dokumentu stworzył pozór prawny skutecznego zobowiązania się do spełnienia określonego świadczenia.
W teorii prawa toczy się spór o obowiązywanie zasady numerus clausus papierów wartościowych. W przepisach kodeksu cywilnego[2] pojęcie papieru wartościowego nie zostało zdefiniowane, ani nie zostało wprost powiedziane, że papiery wartościowe można emitować wyłącznie na podstawie obowiązujących ustaw i w sposób w nich wskazany. Jednakże zdaniem wielu przedstawicieli nauki prawa pośrednio na obowiązywanie tej zasady wskazują mniejsze lub większe rygory formalne, jakimi zazwyczaj są obłożone dokumenty skuteczne erga omnes, tj. nie tylko pomiędzy stronami czynności prawnej.

Ponadto warto wspomnieć, że przepisy o obrocie instrumentami finansowymi na własny użytek konstruują definicję papierów wartościowych. Według tej definicji są nimi:

akcje,
prawa poboru,
prawa do akcji,
warranty subskrypcyjne,
kwity depozytowe,
obligacje,
listy zastawne,
certyfikaty inwestycyjne,
inne zbywalne papiery wartościowe, tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego,
inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w poprzednich punktach, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego


Źródło: forum.tfi.pl/index.php?showtopic=1898



Temat: instrumenty finansowe
Instrumenty finansowe
Definiując pojęcie instrumentów finansowych należy pamiętać, że są one częścią pewnego systemu - systemu finansowego. W Polsce system taki zaczął "budować się" od podstaw z połowie lat 80-tych. Wkraczanie polskiej gospodarki w funkcjonowanie wolnorynkowe przyniosło ze sobą posługiwanie się przez podmioty gospodarcze właśnie instrumentami finansowymi W państwach rozwiniętych gospodarczo ma to na celu łatwiejsze i spraw-niejsze zarządzanie finansami, szybsze rozliczenia, doskonalsze przeprowadzanie transakcji finansowych, pozbawienie ich charakteru gotówkowego. Można powiedzieć, że instrumenty finansowe stały się koniecznością już w funkcjonowaniu nowoczesnych systemów finanso-wych w krajach gospodarki wolnorynkowej.

Instrumenty finansowe traktować należy jako odrębną swoistą formę pieniądza lub jako odrębny kontrakt między stronami, regulujący wzajemne płatności.

Podając najprostszą definicję należy powiedzieć, że instrumenty finansowe dla jednych podmiotów gospodarczych mają charakter pasywów, natomiast dla innych są ich aktywami. Mogą mieć charakter "pożyczki" lub być udziałem w majątku innego podmiotu gospodarczego funkcjonującego na rynku. Instrumenty finansowe w każdym z przypadków są więc zobowiązaniami eminentna takiego instrumentu wobec ich posiadacza. Innymi słowy obietnicami wypłacenia określonych środków pieniężnych przyszłości przez eminentna. Instrumenty finansowe można pogrupować według różnych kryteriów:
W aspekcie własnościowym dzielimy na instrumenty; o charakterze wierzycielskim i własnościowym, czyli: (mające charakter pożyczki) wszelkiego rodzaju depozyty bankowe, weksle, obligacje mające charakter udziału w majątku, kapitale podmiotu gospodarczego - przede wszystkim akcje. Kryterium generowania dochodów;

przynoszące stały dochód ( zazwyczaj są to obligacje),
przynoszące dochód zmienny (akcje).
Kryterium czasu:
krótkoterminowe (o początkowym terminie zapadalności do 1 roku),
średnioterminowe (o początkowym terminie zapadalności od 1 roku do 5 lat),
długoterminowe(o początkowym terminie zapadalności powyżej lat 5).
(Czasami też instrumenty finansowe dzieli się też, wykorzystując inną konwencję, czyli na instrumenty krótkoterminowe o terminie zapadalności do 1 roku (tzw. instrumenty pieniężne) oraz instrumenty długoterminowe o terminie zapadalności powyżej 1 roku (tzw. instrumenty kapitałowe)). Podział ze względu na charakter eminentna instrumentu:
bezpośrednie instrumenty finansowe, które emitowane są przez niefinansowe podmioty gospodarcze, władze lokalne, centralny, rządy,
pośrednie instrumenty finansowe emitowane przez wszystkie instytucje finansowe.

Instrument finansowy stanowi również nośnik informacji o wartości, cenie, rzadkości, wielkości popytu itd. Im wyższy poziom zorganizowania rynku, tym lepiej instrumenty finan-sowe spełnianą funkcję informacyjną.

Instrumenty pochodne
Innym rodzajem instrumentów finansowych są tzw. instrumenty pochodne, których wartość kształtuje się jako pochodna wartość innych, rzeczywistych, bazowych instrumentów finansowych, takich jak: towary, [surowce, płody rolne], papiery wartościowe oraz parametry rynku [stopy procentowe, kursy walut]). Zwane także derywatywami lub derywatami lub instrumentami pozabilansowymi. "Zatem przez instrument pochodny należy rozumieć instrument finansowy zbudowany na podstawie cech konstrukcyjnych określonego aktywu bazowego, który swoją wartością rynkową determinuje wartość instrumentu pochodnego."

Ważną jest informacja, że powstanie instrumentów pochodnych notuje się z końcem lat siedemdziesiątych, a ich powstanie wiązało się z zabezpieczeniem przed ryzykiem zmian kursów walutowych, stóp procentowych występujących na rynkach towarowych i finansowych . Instrumenty pochodne występują w Polsce na razie w bardzo skromnym zakresie. Najbardziej rozwiniętym segmentem rynku są kontrakty futures na indeksy WIG20 i TECHWIG. Mam nadzieję, że już niedługo będziemy mieli ich znacznie większy wybór. Rynek opcji właściwie nie istnieje, nie ma możliwości ich wystawiania, ceny są bardzo wysokie a płynności w zasadzie nie ma. Spodziewać się bardzo szybkiego rozwoju rynku instrumentów pochodnych w ciągu najbliższych 1 - 2 lat. Nawet jeśli polska giełda nie będzie w stanie wprowadzić w szerokim zakresie tych instrumentów liberalizacja prawa dewizowego umożliwi ich nabywanie na zagranicznych giełdach. Są to instrumenty bardzo przydatne przy konstruowaniu portfela inwestycji. W żadnym wypadku przy umiejętnym ich używaniu nie narażamy się na ryzyko większe niż przy bezpośredniej inwestycji np. w akcje. Jak każdy instrument finansowy mogą spowodować duże straty gdy są używane bez zrozumienia ich istoty.
Instrumenty pochodne dzieli się na dwie podstawowe grupy:

instrumenty o ryzyku symetrycznym (kontrakty terminowe Mogą to być kontrakty typu foward i futures lub swapy).
instrumenty o ryzyku niesymetrycznym (opcje, warranty, obligacje zmienne).
Źródło: agnieszka.com.pl/forum_php/viewtopic.php?t=9470